اعتدال نخبگان – آذین بهرامی : شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی امروز دیگر تنها یک مجموعه صنعتی نیست؛ نهادی اجتماعی است که توانسته پیوندی میان تولید، محیطزیست و زندگی مردم خوزستان برقرار کند.
تا چند سال پیش، مسئولیت اجتماعی برای شرکتها واژهای لوکس و تشریفاتی بود اما امروز در خوزستان به ضرورتی حیاتی تبدیل شده است. شرکت توسعه نیشکر با درک این نیاز، کوشیده مفهوم «توسعه متوازن» را به واقعیت تبدیل کند.
طبق گزارش رسمی سال ۱۴۰۳، بیش از ۳۰۰ میلیارد ریال از منابع داخلی این مجموعه صرف پروژههای آموزشی، اجتماعی و زیستمحیطی شده است؛ از ساخت مدارس در روستاهای اطراف گرفته تا بهسازی جادهها و تأمین آب سالم برای ساکنان مناطق همجوار.
اما ارزش واقعی کار توسعه نیشکر در اعداد خلاصه نمیشود. آنچه اهمیت دارد، نگرشی تازه در مدیریت است؛ نگاهی که مردم را نه «ذینفع بیرونی»، بلکه «شریک واقعی» میداند. یکی از مدیران شرکت در گفتوگویی غیررسمی گفته بود:
«ما از زمین نیشکر برداشت میکنیم، اما از دل مردم خوزستان ریشه میگیریم.»
همین جمله نشان میدهد مسئولیت اجتماعی در این مجموعه به بخشی از فرهنگ سازمانی تبدیل شده است.
خوزستان، با ظرفیتهای طبیعی و انسانی فراوانش، سالهاست به الگویی از توسعه نیاز دارد که میان معیشت و محیطزیست تعادل برقرار کند. شرکت توسعه نیشکر با اجرای طرحهای آبیاری مکانیزه و افزایش بهرهوری آب، توانسته مصرف را در برخی واحدها تا ۳۰ درصد کاهش دهد. در استانی با چنین بحران آبی، این دستاورد فقط یک موفقیت فنی نیست؛ بلکه نشانهای از مسئولیتپذیری اخلاقی و زیستمحیطی است.
در حوزه اشتغالزایی نیز توسعه نیشکر یکی از بزرگترین کارفرمایان جنوب کشور محسوب میشود. بیش از ۲۵ هزار نفر بهطور مستقیم و غیرمستقیم در این مجموعه کار میکنند. بهعلاوه، با اجرای دورههای مهارتآموزی برای جوانان بومی در شهرستانهای شادگان، اهواز و کارون، فرصتهای تازهای برای اشتغال محلی فراهم شده و روند مهاجرت از روستاها کاهش یافته است.
از سوی دیگر، توجه به سلامت و رفاه کارکنان نیز جایگاه ویژهای دارد. در سال ۱۴۰۲ طرحی با عنوان «بهبود وضعیت کارگری و رفاهی» اجرا شد که شامل نوسازی خوابگاهها، ایستگاههای استراحت و تجهیز مراکز درمانی بود. شاید این جزئیات کوچک بهتنهایی چشمگیر نباشند، اما در کنار هم، تصویری از سازمانی مسئول و انسانی ترسیم میکنند.
در حوزه زیستمحیطی نیز فعالیتهای چشمگیری انجام شده است: استفاده از پساب تصفیهشده در آبیاری، کاهش مصرف سموم شیمیایی و ایجاد کمربند سبز در اطراف مزارع. طبق گزارش مرکز ملی مطالعات آب و خاک (۱۴۰۳)، سطح شوری خاک در زمینهای زیرکشت نیشکر نسبت به سال ۱۳۹۸ حدود ۱۵ درصد کاهش یافته است؛ دستاوردی که حاصل همکاری نزدیک شرکت با دانشگاههای استان است.
از جنبه فرهنگی و اجتماعی نیز این مجموعه حضوری پررنگ دارد. حمایت از آیینهای محلی، برنامههای فرهنگی و مسابقات ورزشی روستایی، در کنار برگزاری جشنهایی مانند «جشن برداشت نیشکر»، موجب تقویت همبستگی اجتماعی میان مردم و کارگران شده است.
در زمان بحرانها نیز توسعه نیشکر کنار مردم بوده است. در جریان سیلابهای سال ۱۳۹۸، تجهیزات و نیروهای داوطلب این شرکت به کمک روستاهای آسیبدیده شتافتند و در مهار بحران نقشی مؤثر داشتند. چنین رفتارهایی نشان میدهد مسئولیت اجتماعی برای این شرکت تنها یک واحد اداری نیست؛ بلکه رفتاری درونی و واقعی است.
با وجود همهی این دستاوردها، مسیر توسعه همچنان ادامه دارد. گسترش این اقدامات در قالب یک «برنامه جامع پایداری» و انتشار گزارشهای منظم مسئولیت اجتماعی میتواند الگوی تازهای برای صنایع کشور باشد. شفافیت، ارتباط بیشتر با جامعه مدنی و گفتوگو با رسانهها، گامهاییاند که اعتبار این شرکت را بیش از پیش افزایش میدهند.
در پایان میتوان گفت شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی، نمونهای از پیوند موفق میان صنعت و جامعه در ایران است؛ الگویی از توسعه درونزا که از دل مردم برخاسته است. خوزستان، با چنین تجربههایی، میتواند دوباره به سرزمین امید تبدیل شود.
